صفحه شخصی دکتر حامد شریعتی نیاسر

استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی

رویکرد لغوی و بلاغی در تفسیر آیات بحر



مجموع: ۰

بازدید: ۵۶۱

پایان نامه

رویکرد لغوی و بلاغی در تفسیر آیات بحر

ارسال شده در: 29 دی 1399 - 08:10 توسط پایگاه

نویسنده
مریم نوروزبیگی
استاد راهنما
دکتر نسیم عربی
استاد مشاور
دکتر حامد شریعتی نیاسر
استاد داور
1399
دانشگاه/پژوهشگاه
دانشگاه مذاهب اسلامی

چکیده پایان نامه قرآن کریم، دارای لایه های تفسیری متعددی است که در آیینه ی هر آیه از آن میتوان جنبههای مختلفی از شؤون هدایت بشر را کشف نمود. آیات مربوط به طبیعت نیز بخشی از این گنجینه الهی هستند. در پژوهش حاضر، آیات "بحر" با تعابیر و ساز و کارهای مختلفی بیان شده و با دقت مورد مطالعه قرار گرفته است. در نخستین رویکرد یعنی رویکرد لغوی، واژگان همنشین و جانشین بحر از نظر لغت در قرآن کریم به دو قسم کلیِ واژگان جانشین (شامل یم و لُجّه) و « بحر » شناسان و مفسران بررسی شده است. واژگان قرآنی حول محور واژگان همنشین (شامل همنشینهای اسمی و فعلی) دستهبندی شدهاند که قسم اخیر، خود دارای زیر مجموعههایی است که عبارتنداز: ترکیب وصفی (بحر لُجّی، البحر المسجور و البحر رهواً)، ترکیب اضافی (ظلمات البحر، صید البحر، حاضرة البحر، مرج البحرین، بین البحرین و مجمع البحرین)، ترکیب تمییزی (البحرُ مداداً) و دیگر همنشینهای اسمی فُلک، سفینه، جاریه، مواخر، حوت، نون، لؤلؤ و مرجان، بَرّ و موج. در این میان واژگان فلک، سفینه، جاریه و مواخر و واژگان حوت و نون و همچنین کلمات لؤلؤ و مرجان در حوزه بوده و به دلیل اشتراک معنایی با یکدیگر رابطه ترادف نسبی و جانشینی دارند. چنانچه دو واژه برّ و یبس به دلیل وجود « بحر » معنایی واژه قرار میگیرند. و در رویکرد دوم یعنی رویکرد تفسیری - بلاغی، به « بحر » در حوزه معنایی واژه « بحر » رابطه تقابل معنایی میان آنها با بررسی آراء تفسیری و بلاغی مفسران درباره این موضوع پرداخته شده که آیات در پنج قالب ذکر وجود خدا، یادآوری قصص انبیاء، تذکرات اخلاقی و عبادی، ذکر قیامت و بیان احکام فقهی قابل بررسیاند، همچنین آرایه هایی معنوی ادبی موجود در آیات حوزه بحر که در لا به لای کتب تفسیری بیشترین توجه به آن شده و تحلیل تفسیری آیات حوزه بحر را غنا بخشیده، تشبیه، مجاز سپس صنعت ادبی کنایه و ایجاز است. خداوند بدین وسیله، آیات و نشانه های الهی موجود در دریا را به مخاطب قران متذکر میشود؛ این در حالی است که آرایه های لفظی چندان مورد توجه مفسران نبوده است. این پژوهش با روش جستجوی کتابخانهای به شیوه فیشبرداری و پرداخت تحلیلی-توصیفی صورت پذیرفته است، هدف از پرداختن به این موضوع ارائه تصویری روشن از آراء مفسران قرآن در خصوص آیات بحر است.

نظرات

یادداشت ها

مقالات