صفحه شخصی دکتر حامد شریعتی نیاسر

استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی

تحلیل و ارزیابی مبانی و روش‌های فهم و نقد حدیث در آثار سیّد مرتضی



مجموع: ۰

بازدید: ۱۸۷

پایان نامه

تحلیل و ارزیابی مبانی و روش‌های فهم و نقد حدیث در آثار سیّد مرتضی

ارسال شده در: 02 آذر 1399 - 09:09 توسط حامد شریعتی نیاسر

نویسنده
حامد شریعتی نیاسر
استاد راهنما
دکتر مجید معارف- دکتر محمدرضا شاهرودی
استاد مشاور
دکتر منصور پهلوان- دکتر عبدالهادی فقهی زاده
استاد داور
حجت الاسلام دکتر عبدالهادی مسعودی- دکتر قاسم فائز- دکتر ابراهیم اقبال- حجت الاسلام دکتر حسن طارمی راد
سال دفاع
1392
دانشگاه/پژوهشگاه
دانشکده الهیات دانشگاه تهران

چکیده پایان نامه در این رساله با مطالعۀ نگاشته‌های سیّد مرتضی به خصوص آنچه به حوزۀ حدیث مربوط می‌شود، مبانی و روش‌های وی در حوزۀ «فهم و نقد حدیث» استخراج و در كنار این کار، ارزیابی و تحلیل مناسبی از آن _ كه لزوماً به معنای نقد دیدگاه وی نیست _ ارائه گردیده است. به این منظور، پس از معرفی اجمالی از سیّد مرتضی و آثار حدیثی وی، برخی «مبانی فكری عام» او از قبیل: باور به حجیت عقل، ظواهر قرآن، اجماع و سنّت، بررسی شده‌اند و ضمن آن به برخی از «شاخصه‌های تفكّر عقلانی» وی مانند: استدلال عقلی بر احكام فقهی، دفاع از آموزه‌های شیعی و نقد خرافات همراه با ذكر نمونه‌هایی اشاره شده است. سیّد مرتضی ضمن قبول حجیّت سنّت، تنها روایات «متواتر» یا «در حكم متواتر» را به دلیل قطعی و علم‌آور بودن، ملاک عمل و دارای حجّیت می‌داند و اخبار آحاد را _ كه از دیدگاه وی همان «اخبار ضعیف» هستند _ فاقد اعتبار می‌داند؛ امّا در عین حال، سعی دارد تا وجه تأویل قابل قبولی برای آنها بیابد و معنای درستی از آن ارائه دهد. افزون بر این، به اعتقاد سیّد مرتضی، عقل و نقل در مواردی مؤید یكدیگرند و در مواردی دارای حوزۀ استقلالی هستند. همچنین سیّد مرتضی در فهم و نقد حدیث به طور عمده، رویكردی «خردگرایانه» داشته است كه جلوۀ این خردگرایی را در تمامی آثار او می‌توان به روشنی مشاهده کرد. برخی از مهم‌ترین اصول عقلی‌ای كه وی بدان معتقد است عبارت اند از: اصالت‌بخشی به ظواهر الفاظ و كلمات و ترجیح معنای عام بر خاص مگر در مواردی معدود؛ قول به حُسن و قبح عقلی؛ قول به وجود اختیار برای بندگان در عین عدم تفویض مطلق امور به آنان. افزون بر این، مبانی و باورهای او در فهم و نقد حدیث را می‌توان به دو بخش عقلی و نقلی دسته‌بندی كرد كه جنبۀ خردگرایانه، وجه غالب و مشترک آنهاست. سیّد مرتضی در نقد روایات هم از روش‌های گوناگونی بهره برده است كه مهم‌ترین آنها عبارت اند از: استناد به ساختار زبان عرب و قواعد آن؛ استناد به اشعار شعرای مشهور عرب؛ استناد به قرآن و روایات قطعی؛ نقد سندی و اسنادی روایات در كنار نقد روات و برخی منابع حدیثی.

نظرات