صفحه شخصی دکتر حامد شریعتی نیاسر

استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی

بررسی و نقد برخی شبهات و پندارهای پیرامون نهج‌البلاغه



مجموع: ۰

بازدید: ۲۰۰

پایان نامه

بررسی و نقد برخی شبهات و پندارهای پیرامون نهج‌البلاغه

ارسال شده در: 02 آذر 1399 - 09:17 توسط حامد شریعتی نیاسر

نویسنده
حامد شریعتی نیاسر
استاد راهنما
دکتر سید کاظم العسکری
استاد مشاور
دکتر سید احمد امامزاده
استاد داور
دکتر محمد دزفولی
سال دفاع
۱۳۸۵
دانشگاه/پژوهشگاه
دانشگاه پیام نور مرکز تهران

چکیده پایان نامه رسالة حاضر به يكي از آثار ارزشمند سيدرضي(ره) (م 400 ه ق) و بلكه شايد ارزنده‌ترين آن يعني كتاب شريف نهج‌البلاغه (راه بلاغت) كه آن را به حق، اخ القرآن لقب داده‌اند مربوط مي‌شود. سيدرضي(ره) كه خود از پدر و مادري پاك و دانشمند به دنيا آمده، از دانشمندان اسلامي به نام عصر خويش بوده است و اگر چه در زمرة علماي شيعه است اما شخصيتي فرا مذهبي داشته بطوريكه عالم اسلام به وجود او افتخار مي‌كند.وي از محضر اساتيد فراواني در علوم مختلف و از مذاهب گوناگون بهره علمي برده و شاگرداني را نيز تربيت نموده است كه در متن رساله به اسامي برخي از اساتيد و شاگردان وي اشاره شده است. همچنين علاوه بر كتاب نهج‌البلاغه تأليفات گرانسنگ ديگري نيز داشته كه در اين بين نهج‌البلاغه به دليل موقعيت خاصي كه پيدا كرده بيش از ديگر آثار وي نمود يافته و مشهور گشته است. شريف رضي(ره) كه خود از سلاله پاكان و از ذريه رسول خدا(ص) به شمار مي‌آيد علاوه بر موقعيت علمي والا از لحاظ مناصب اجتماعي هم همانند پدر خود در جايگاه بلندي قرار داشته و همواره مورد احترام دولتمردان عصر و مردم زمان خود بوده كه از جمله مهمترين مناصب اجتماعي وي،‌مي‌توان به كسب عنوان « نقابت » كه منصبی خاص، با وظايف معين است اشاره نمود. وي همچنين در ادبيات و شعر عرب نيز تبحري بسزا داشته است بطوريكه حتي او را سرآمد شعراي عصر خود و بلكه اشعر شعراي قريش دانسته‌اند. به هر حال سيدرضي(ره) با آن ذوق سرشار و قريحه ادبي خود، سعي نمود تا مجموعه‌اي برگزيده از كلمات امام البلغاء و الفصحاء اميرالمؤمنين علي (ع) گردآوري نموده تا براي هميشه نشاني از نور پر فروغ ولايت علوي باشد. اما مع الاسف اين اثر ارزشمند از لحاظ علم الحديث به ظاهر مرسل بوده و حديث پژوهان آن را خالي از مزيت ذكر سند مي‌دانند. البته اين موضوع به هيچ روي از ارزش و اهميت اين كتاب نمي‌كاهد، زيرا آنگونه كه خود سيد رضي(ره) در مقدمه نهج‌البلاغه يادآور شده هدف از تأليف اين اثر، نشان دادن جلوه‌اي از عظمت امام علي عليه السلام و بيان وجه فصاحت و اعجاز بلاغي آن حضرت بوده است و بس ، و هرگز به دنبال تأليف كتابي حديثي همچون ديگر كتب روايي و يا كتابي در زمينة فقه و ساير ابواب و موضوعات اسلامي نبوده است و ذكر منابع و مصادر روايي را نقص غرض دانسته ،خود اين كلمات را به تنهايي آنقدر رسا و شيوا مي‌دانسته‌ كه هر خواننده‌اي با توجه به عظمت آن، جز امام علي (ع) را گوينده آن تصور نتواند كرد؛ ضمن آنكه در زمان او منابع كتابخانه‌اي فراواني در دسترس بوده كه چه بسا اين تأليف را مستغني از ذكر سند مي‌نموده است. نکته دیگر آنكه تا حدود 250 سال كسي را نمي‌يابيم كه مدعي نادرستي محتوا يا عدم صحت انتساب اين كتاب به امام علي (ع) شده باشد. و پس از اين مدت اولين شبهه كننده، يعني ابن خلكان ، خبر از اختلاف مردم درباره اين كتاب مي‌دهد؛ حال آنكه تا به آن لحظه ما خبري از اين اختلافات نداشته و اثري از آن مشاهده نمي‌كنيم و معلوم نيست وي بر چه اساسي چنين ادعاي باطلي مي‌نمايد و پس از او نيز عده‌اي ديگر،‌دنباله رو او گشته و همان شبهات بي اساس را تكرار نموده‌اند. به هر حال در رساله حاضر با توجه به جايگاه نهج‌البلاغه نزد مسلمانان و خصوصاً شيعيان و هجمه‌هاي ناجوانمردانه‌اي كه به بهانه‌هاي مختلف متوجه آن مي‌گردد سعي شد تا در حد امكان به گردآوري برخي از اين ايرادات و نقل پاسخهاي داده شده پرداخته شود. كه از جمله مهمترين آنها شبهه جعلي بودن نهج‌البلاغه است و پس از آن برخي ديگر از شبهات ظاهري و محتوايي كه از جمله آنها است: ايراد به سبك و اسلوب نهج‌البلاغه، اشاره به علوم طبيعي، بحث‌هايي در زمينه زهد، ترك دنيا،‌ادعاي علم غيب از سوي امام(ع)‌! ، مذمت برخي از صحابه در نهج‌البلاغه، مدح خلفا از سوي امام (ع) و همكاري ايشان با آنان، تأييد روش و شيوه به خلافت رسيدن خلفاي پيشين، و بالاخره مسأله تحقير زن در نهج‌البلاغه.

نظرات